11 Ekim 2010 Pazartesi

bebeğinizle ilk günler I

Geçenlerde kuzenimin eşi, Kuzey'in annesi aradı. Aradığında Kuzey 30 günlüktü . Yağmur'un ilk günleri için bir takım sorular sordu. Ne zaman yıkıyordunuz, ne kadar uyuyordu gibi. Bir an bir boşluk hissettim kafamın içinde. Yağmur o kadar küçük oldu mu ki hiç. Hep böyle değil miydi yoksa. Ne zaman yıkıyordum, ne kadar uyuyordu ııııı??? Sonra çok şükür toparladım.

Hamileliğimde ve doğumdan sonra sorularıma tatmin edici cevaplar alamadığım için ablama içten içe kızar, sitem ederdim. Ciddiye almıyor mu yoksa? Nasıl olur da unutur bunları? diye.
Ancak henüz Yağmur doğalı 1 yıl bile olmamış ben de unutma yolunda büyük adımlar atmışım. Bundan sebep hemen yazayım dedim. 'Yeni Doğum Yapmış Anneler' in soruları neler olabilir ve cevapları tabii ki... Hangi konuda boş endişe, hangi konuda yerinde olan endişeler olur şaşkın annelerin kafalarında bunlara değinmek istedim..

Şimdi sizin ve bebeğinizin herşeyiyle ilgilenen gözünüze süper insan görünen hastane çalışanlarından ve hastaneden ayrıldınız. Evinize geldiniz. Artık sorunlarla başbaşasınız. Bu duygu zaten sorunların gözünüze iki kere daha büyük görünmesinin ana sebebidir. Şimdi o gözlüğü çıkarın.
Aslında herşey çok kolay (tabii şimdi söylemesi kolay di mi? gıcık olmayın ve okuyun lütfen)

Bebeğinizin bu ilk günlerde temel bir kaç sorunu var aslında (sağlık problemi olan istisna minikleri ayırıyor ve sağlıklarına biran önce kavuşmalarını diliyorum.) Gerisi detay. Detyalarda boğulmak yerine bu temel sorunlarla ilgilenin. Detaylarla da hobi olarak ilgilenin :) Zamanınız ve enerjiniz yeterse tabii.

Peki bu temel sorunlar nelerdir?
  1. beslenme
  2. uyku
  3. temizlik
  4. sağlık

1.beslenme

Bu dönemde belki de en önemli konu beslenme. Ve bu başlığın içine sadece emzirme girmiyor annenin beslenmesi de en az emzirme kadar önemli. Bebeklerin ilk 6 ay'daki büyüme hızını hayatının hiç bir döneminde yakalayamayacağını düşünecek olursak sütün niteliğini belirleyen annenin beslenmesinin de ne kadar önemli olduğunu anlamak için çok çaba sarfetmemiz gerekmez sanırım. Doğumla gebelik bitmiş sayılmıyor 'dışsal gebelik' şeklinde devam ediyor. Yine tamamen size bağımlı bir bebek tek farkla; görebiliyor, dokunabiliyor ve koklayabiliyorsunuz onu.

Şimdi beslenmeyle ilgili olarak;
  • Üç ana öğün ve meyve, kuruyemiş gibi ara öğünlere dikkat.
  • Mümkün olduğunca tok karnına emzirmeye özen.
  • Günde 2-3 litre su alımı şart.

Ancak son yılların modası olan beslenmeden ziyade su tüketiminin süt üretimi için yeterli olacağına inanışla ilgili söyelyeceklerim var. Bir dönem sütümün Yağmur'da alerjik reaksiyonlara sebep olduğu şüphesiyle diyet yaptım. Bu diyet yumurta, süt ve süt ürünlerini menümden çıkaran bir diyetti. Bu ne demek oluyordu:  Süt, yoğurt gibi besleyici, kek, börek, çörek gibi kalorileri bol yiyecekleri yiyemeyeceğim anlamına geliyordu. Annemlerin yok baklava ye sütün olur, yok şunu ye, bunu ye şeklindeki pompalama çabalarına "bunlarla ilgisi yok su içmem yeterli boş kalori almaya zorlamayın beni" diyordum. Yanılmışım! Bu diyeti yaptığım 1,5 ayın sonunda sütüm ciddi derecede azaldı ve Yağmurun boy ve kilosunda kaydadeğer bir artış görülmedi. Yani siz siz olun beslenmenizi kilo alırım korkusuyla kısıtlamayın ancak su alımına da çok özen gösterin. Nasılsa sonra o kilolar gidiyor(muş).

  • Belirli dönemlerde sütünüzün azaldığını hissedebilirsiniz. Sakın kormayın!

Özellikle 4. ay civarı çoğu anne bu kaygıyı yaşıyor. Ancak geçici bir dönem olduğunu unutmayın. Ve endişenin sütünüzü hiç bir zaman artırmayacağını hatta azaltacağını da unutmayın.

Ben sütümü destekleyici Vita Malt, Humana Still Tea, komposto gibi birçok şey denedim. Ancak ısırgan otu çayından aldığım performansı hiçbirinden alamadım. Bir tutam (yaklaşık 1 tatlı kaşığına denk gelir) ısırgan otunu süzgece koyun büyük bir fincana üzerinden sıcak suyu iki kere geçirerek koyun. Günde max. 3-4 kere. Ancak arkadaşlarımdan duyduğum kadarıyla bu yöntemler her bünyeye göre değişiyor. Siz de kendi ilacınızı kendiniz bulmalısınız.

Bana pompalama da çok iyi gelmişti. Ancak daha önce de belirttiğim gibi motorlu olanlarla daha verimli sonuç alınacağına inanıyorum. Emzirmelerden sonra emzirdiğiniz göğsünüzde kalan sütü çıkarmak süretiyle bu işlemi tekrarlayabilrisiniz.

Ayrıca  pompalama işlemini herhangi bir hastalık, kaza gibi bebeğinizi emzirmenize engel olacak durumlar için (umarım hiç gerekmez) süt yedekleme için de kullanmanızı tavsiye ediyorum. Ancak bunun dışında pompaladığınız sütleri zamanında tüketin çünkü anne sütü her ay bebeğin ihtiyacı olduğu vitamin ve minerallere göre biçimleniyormuş. Yani 3. ayda sağdığınız bir süt 6. ayda çok da işe yaramayabiliyormuş.

  • Gelelim emzirme işleminin kendisine;

Emzirme işleminizin sağlıklı olması için bebeğinizinin meme başını ve etrafındaki koyu renkli kısmı (aerolanızı) tam kavradığından emin olun. Alt dudağının içe kıvrılmadığından emin olun. Aksi taktirde efektif bir emişi yakalayamacaktır ve çoğunlukla hava yutacaktır. Bu da size gaz sancıları olarak geri dönecektir. Ortalama her bir göğüsünüzden 20 dakika kadar emzirin. Ancak bunun farazi bir rakam olduğunu unutmayın. Çünkü bu süre her bebek ve anneye göre değişiklik gösterir. Annenin göğsünün ucundaki delikten, sütün çıkış debisinden, bebeğin çene kuvvetine bir çok konudan dolayı bu süre değişkenlik gösterir. Örneğin Yağmur ilk ay 10 dakikadan 1 dakika fazla emmiyordu. Bu birbirinden farklılık  gösteren süreler bebeğinizin yeteri kadar emip emmediği ile ilgili ya da doyup doymadığı ile ilgili bir veri değildir, sakın telaş yapmayın. Önemli olan bir günde yaptığı kaka miktarı ve doktor kontrolündeki tartı sonuçları. İki hafta sonra doğum kilosuna ulaşması gerekiyor. (Doğumdan sonra 3 gün içinde kilosunun yaklaşık %10'unu kaybediyor genelde bebekler) İlk 6 ay boyunca ayda min. 500 gr alması bekleniyor. Ortalama bir bebeğin 800-900 gr. aldığını söyleyebiliriz. Ayrıca ilk aylar günde 4 kere kaka yapması bekleniyor.

Bütün günü memede geçiren bebekler için yakınlarımız sizin endişeleneceğinizi düşünmeden yoksa sütün yetmiyor mu diyebilir onlara da kulak asmayın. Doğal hayatta sütünüzün yetmemesi gibi bir durum yoktur. Eğer siz sters gibi doğal olmayan bir şeyi hayatınıza sokmazsanız. Yenidoğanın belirli dönmelerde büyüme atakları olur. 7. 13. ve 21. günlerde yada 1-2 gün ileri ve gerisinde bebeğiniz göğsünüze yapışabilir. Endişe etmeyin. Bebeğiniz bir büyüme atağındadır. Bizde bu tarihler tamı tamına tutmuştu. İşte bu yüzden ben ilk aylarda bebek ne kadar isterse o kadar emzirmek gerektiğini düşünüyorum. Bebeğinize güvenin o ne yapması gerektiğini bilir.

  • Mümkün olduğunca sessiz ve sıcaklığı oda koşullarında olan (yaklaşık 22 derece) bir odada emzirin.

Kendinizi rahat hissedeceğiniz bir poziyonda mümkünse emzirme yastığıyla emzirebilirsiniz. Farklı emzirme pozisyonlarını dönüşümlü olarak denemenin yararlı olduğunu düşünüyorum. Farklı pozisyonlar farklı süt kanallarının çalışmasını sağlamakta ve salgılanan sütün artmasına sebep olmakta. Yalnız dikkat edilmesi gereken bir nokta: yatarak emzirmenin fazla tercih edilmemesi gerektiği. Çünkü bu pozisyon bebeklerde ileride orta kulak iltihabına sebep olabiliyormuş. Emzirirken bebeğinizin elinde eldiven olmasın ve elini göğsünüze koyun temas ve hatta içgüdüsel olarak göğsünüze yaptığı masaj hem sizin sütünüz için hem de bebeğinizin duygusal zeka gelişimi için olumlu olacaktır.

Emzirme serüveninizi olumsuz etkileyebilecek diğer konular:

  • Biberon: mümkünse biberon kullanmaktan maksimum derecede kaçının.

Biberondan fazla efor sarfetmeden mamalarına kavuşan bebekler memeden büyük çene kuvvetiyle ve binbir zahmetle çektiği iki gr. süte pek tamah etmemeye başlıyorlar. Ve o emmeyince pompayla destek verseniz de yeterli olmayacak ve sütünüz geldiği gibi gidecekttir. İlla biberon kullanmak zorunda kalırsanız kaşık biberonu kullanın. (Kullanımı çok zor olsa da)

  • Emzik kullanımı ilk ay pek önerilmiyor.

Bebeğin emme refleksini etkileyerek kafasını karıştırıcı bir faktör olabileceği düşünüldüğü için ilk ay kullanımı pek önerilmiyor. Konu emziğe gelmişken. Emzik kullanmalı mı kullanmamalı mı? Bazı bebeklerin emme güdüleri çok kuvvetli olduğu için emzik kullanmaması durumunda ya anneyi emzik yapacak, ya da mutsuz olacaktır. Bu tür bebeklerin emzik kullanmasının gerektiğini düşünüyorum.

  • Bu zorlu yolda bir diğer konu çoğu annenin kabusu meme ucu çatlakları

Hamileleiğin son haftalarında meme ucuna hergün fazla uyarmadan  nemlendirici bir krem uygulanmasının yararlı olabileceğini okumuştum. Ben yapmadım bilemiyorum. Ancak benim o dönem bu konuyla ilgili kurtarıcım göğüs kalkanlarıydı. Daha önce de yazdığım gibi şiddetle tavsiye ediyorum. Göğüs pedleri yara olmaya yüz tutmuş göğüs ucuna yapışarak daha beter olmasına sebep oluyor ancak kalkanlar hem fazla sütün çamaşırınıza bulaşmasını önlüyor hem de hasas bölgenin devamlı havayla temasını sağlayarak yara olmasını engelliyor. Ve unutmayın bu ağrılar bir süre sonra kesiliyor. Ben hiç geçmeyecek sanmıştım.

  • Ne sıklıkla emzirmek gerekir?

Uzmanlar 3 saatte bir emzirmek gerektiğini söylüyor. Ancak ben ilk 3 ay ne zaman isterse o zaman emzirdim. Tabii maksimum 3 saatti arası. Eğer uykuyu tercih ederse ki ilk ay sarılıktan dolayı biraz uykucuydu kendileri 3 saatte bir uyarıp emziriryordum. Uykusunda emzirmek de ilk günlerde biraz zor oluyor. Hayatla karşılaşmanın yorgunluğuyla bebekler uykuya meyilli oluyorlar. Uyarmak da hem fiziki hem de vicdani açıdan çok zor oluyor. Ancak onların iyiliği için yanağını okşayabilir, üstünü inceltebilir, memenizi çekiyormuş gibi yapabilirsiniz. Ancak ayağının altını gıdıklamayı yine uzmanlar önermiyorlar.

Diğer konulara gelince,
onlar için ayrı bir post yapsam iyi olacak çünkü düşündüğümden çok uzun oldu bu post.

Bebeğinizi Sevgiyle Büyütmeniz Dileğiyle...

5 yorum:

  1. damla süper olmuş :) görümcem dün doğum yaptı tam denk geldi bu taze bilgiler bana :) devamını da bekliyoruz diğer postlarda...

    YanıtlaSil
  2. ne kadar uzun soluklu yazlıların var öyle ...
    yağmur çok güzelsin !Rabbim gülüşünü eksik etmesin İnşallah ve yavrularımızı bizden ayırmasın Rabbim ...
    Öylesine denk geldim ve 70.inci izleyiciniz olduk =)
    Kızımın bloguna da beklerım bırazcık abla ama =)

    YanıtlaSil
  3. Yazanların her kelimesine katılıyorum. Aslında okudukça yorum yapacağım bir sürü cümle çıktı ama post kadar uzun bir yorum olmasın diye hepsini içime atıyorum :)

    YanıtlaSil
  4. Nihan,
    Teşekkür ederim ve tebrik ederim.
    Görümcene benden selam artık :)

    Mine,
    Teşekkür ederiz. Ne iyi ettiniz de geldiniz.
    Ablanın maceralarını izleyelim biz de o zaman.
    70. izleyiciye hediyemiz vardı.
    Yağmur'dan bir kokulu öpücük :)

    Özlemcim,
    canım yaaa belki bir gün bir araya gelir yüz yüze konuşuruz o zaman :)
    Öpüyorum kocaman

    YanıtlaSil
  5. kokularını yerim ben onun teyzesi olarak =)
    Aldım kabul ettım valla :P

    YanıtlaSil